เพิ่มเครื่องจักรเท่าใด จึงต้องขออนุญาต
เส้นแบ่งระหว่างการแจ้งตามมาตรา 19 กับการขยายโรงงานตามมาตรา 18 พร้อมตารางเกณฑ์กำลังเครื่องจักร 6 ช่วง และกับดักเรื่องการนับยอดสะสม
การเพิ่มเครื่องจักรมีสองเส้นทางที่ผลต่างกันมาก เส้นทางหนึ่งเพียงแจ้งให้ทราบ อีกเส้นทางหนึ่งต้องได้รับอนุญาตก่อนจึงจะติดตั้งได้ การเข้าใจผิดว่าอยู่เส้นทางแรกทั้งที่จริงอยู่เส้นทางที่สอง ทำให้เครื่องจักรที่ซื้อมาแล้วเดินไม่ได้ และอาจเป็นการฝ่าฝืนกฎหมาย
เกณฑ์ตัดสิน
เกณฑ์ไม่ได้เป็นตัวเลขเดียวตายตัว แต่ขึ้นกับกำลังเครื่องจักรที่โรงงานมีอยู่เดิมตามสิทธิ โรงงานเล็กเพิ่มนิดเดียวก็ถึงเกณฑ์ ส่วนโรงงานใหญ่ต้องเพิ่มมากกว่าจึงจะถึง
| กำลังเครื่องจักรตามสิทธิเดิม | เพิ่มขึ้นตั้งแต่ |
|---|---|
| ไม่เกิน 100 แรงม้า | 50 แรงม้า |
| เกิน 100 ถึง 500 แรงม้า | 100 แรงม้า |
| เกิน 500 ถึง 1,000 แรงม้า | 200 แรงม้า |
| เกิน 1,000 ถึง 2,000 แรงม้า | 300 แรงม้า |
| เกิน 2,000 ถึง 3,000 แรงม้า | 400 แรงม้า |
| เกิน 3,000 แรงม้า | 500 แรงม้า |
ถึงเกณฑ์ — ต้องขออนุญาตก่อน
ห้ามมิให้ผู้รับใบอนุญาตขยายโรงงาน เว้นแต่ได้รับอนุญาตจากผู้อนุญาต การขอขยายโรงงานและการให้ขยายโรงงาน ตลอดจนการอุทธรณ์คำสั่งไม่ให้ขยายโรงงาน ให้นำมาตรา 12 มาตรา 13 และมาตรา 16 มาใช้บังคับโดยอนุโลม
คำว่า “ห้าม เว้นแต่ได้รับอนุญาต” หมายความว่าต้องได้รับอนุญาตก่อนลงมือ ไม่ใช่ติดตั้งไปก่อนแล้วค่อยยื่นตามหลัง ในทางปฏิบัติคือยื่นแบบ ร.ง.3 แล้วรอผล
ยังไม่ถึงเกณฑ์ — แจ้งอย่างเดียว
การเพิ่มจำนวน เปลี่ยน หรือเปลี่ยนแปลงเครื่องจักรที่ยังไม่ถึงขั้นขยายโรงงาน ให้แจ้งเป็นหนังสือต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ภายในสามสิบวัน
กับดักที่ทำให้หลายโรงงานพลาด
ยอดที่เคยแจ้งตามมาตรา 19 ไว้แล้วจะถูกนำมารวมกับการเพิ่มครั้งใหม่ เพื่อเทียบกับเกณฑ์ขยายโรงงาน ไม่ใช่เริ่มนับใหม่ทุกครั้ง โรงงานที่ทยอยเพิ่มครั้งละน้อย ๆ หลายรอบโดยคิดว่าแต่ละรอบไม่ถึงเกณฑ์ จึงอาจเข้าข่ายขยายโรงงานไปแล้วโดยไม่รู้ตัว ประวัติการแจ้งต้องเก็บไว้ให้ครบ
สองกรณีที่กฎหมายแยกไว้ต่างหาก
หากเป็นกิจการที่เกี่ยวเนื่องกับโรงงานเดิม และดำเนินการในโรงงานหรือที่ดินเดิม ที่ได้รับอนุญาต ให้แจ้งล่วงหน้าไม่น้อยกว่าสิบห้าวัน
การขยายเพื่อบำบัดมลพิษหรือลดเหตุรำคาญ และการเปลี่ยนเครื่องต้นกำลัง หรือพลังงานเดิมให้มีประสิทธิภาพสูงขึ้น เป็นกรณีที่กฎหมายกำหนดไว้เป็นการเฉพาะ
มาตรา 18/1 มีนัยเชิงนโยบายที่เป็นประโยชน์ต่อผู้ประกอบกิจการ เพราะการลงทุนเพื่อลดมลพิษหรือเปลี่ยนไปใช้เครื่องที่ประหยัดพลังงานกว่า ไม่ถูกนับรวมแบบเดียวกับการขยายกำลังผลิต
ลำดับที่ควรทำก่อนสั่งซื้อเครื่องจักร
- 01เปิดใบอนุญาตดูกำลังเครื่องจักรตามสิทธิเดิมที่ระบุไว้ ไม่ใช่กำลังที่ใช้จริง
- 02รวบรวมยอดที่เคยแจ้งตามมาตรา 19 ทุกครั้งที่ผ่านมา
- 03แปลงกำลังของเครื่องที่จะซื้อเป็นแรงม้าเปรียบเทียบให้เป็นหน่วยเดียวกัน
- 04นำยอดสะสมบวกยอดใหม่ ไปเทียบกับตารางเกณฑ์ข้างต้น
- 05ถ้าถึงเกณฑ์ ให้ยื่นขออนุญาตก่อน อย่าเพิ่งกำหนดวันติดตั้งกับผู้ขาย
ข้อ 1 เป็นจุดที่ผิดกันบ่อยที่สุด หลายโรงงานใช้กำลังจริงที่เดินอยู่มาคำนวณ ทั้งที่กฎหมายอ้างอิงกำลังตามสิทธิที่ระบุในใบอนุญาต
แหล่งอ้างอิง
- พระราชบัญญัติโรงงาน พ.ศ. 2535 มาตรา 18 และ 19
- พระราชบัญญัติโรงงาน (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2562 — มาตรา 18/1 และ 19/1
- ตารางเกณฑ์กำลัง 6 ช่วงอ้างอิงจากชุดข้อมูลของเครื่องมือ factorylaw.battlelabtech.com ควรเทียบกับตัวบทฉบับรวมของกรมโรงงานอุตสาหกรรมอีกครั้งก่อนใช้ตัดสินใจ
ต้องการหารือรายละเอียด
แจ้งลักษณะกิจการและกำหนดเวลาที่ระบุไว้ในคำสั่ง (ถ้ามี) เพื่อให้การหารือครั้งแรกได้ข้อสรุปเร็วขึ้น